Việt Nam đứng trước cơ hội bứt phá trong kỷ nguyên 6G và AI-native (Nguồn: Internet)

Mạng 6G và AI-native: Việt Nam tiên phong trong cuộc đua công nghệ toàn cầu

Làn sóng AI-native đang mở đường cho sự ra đời của mạng 6G, hạ tầng kết nối thế hệ mới được kỳ vọng giúp Việt Nam bứt phá và tham gia định hình cuộc chơi công nghệ toàn cầu. Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ công nghệ mà đang dần trở thành trung tâm phát triển và thương mại hóa các giải pháp tiên tiến nhất thế giới. Tại hội nghị MWC Barcelona 2026, ba doanh nghiệp Việt Nam là FPT, Viettel và VNG đã chính thức tham gia Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu cùng các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Google, Meta, Microsoft, Samsung và Siemens. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt quan trọng, khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới khi cùng đồng nghiệp quốc tế xây dựng tiêu chuẩn cho mạng 6G.

Khái niệm AI-native và vai trò then chốt của 6G

AI-native là khái niệm mà trí tuệ nhân tạo trở thành yếu tố cốt lõi trong vận hành của thiết bị. Điều này thúc đẩy sự tích hợp công nghệ thông minh vào mọi khía cạnh đời sống, cho phép hàng triệu thiết bị như điện thoại, PC, xe hơi và thiết bị IoT có khả năng hiểu và phản hồi theo thời gian thực. Khi AI trở thành native, mọi thiết bị sẽ có khả năng tự học, tự thích ứng và đưa ra quyết định mà không cần liên tục kết nối đến đám mây. Sự thay đổi này đòi hỏi hạ tầng mạng phải mang tính chất trí tuệ, có khả năng xử lý lượng dữ liệu khổng lồ ngay tại biên mạng.

Hệ thống trạm thu phát sóng 6G với kiến trúc AI-native

Hệ thống trạm thu phát sóng 6G với kiến trúc AI-native

Mạng 6G được thiết kế như một nền tảng AI-native với khả năng xử lý và phân phối dữ liệu thông minh với độ trễ tối thiểu. Khác với các thế hệ mạng trước đó chỉ tập trung vào tốc độ kết nối, 6G hợp nhất ba trụ cột công nghệ chính là kết nối, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao. Cấu trúc này cho phép mạng 6G không chỉ truyền tải dữ liệu mà còn có khả năng phân tích, xử lý và đưa ra quyết định ngay tại điểm thu nhận thông tin. Khi hàng tỷ thiết bị cùng chạy AI và liên tục trao đổi dữ liệu, mạng lưới hiện tại sẽ khó lòng đáp ứng tốc độ, độ tin cậy cùng khả năng mở rộng cần thiết.

Năm 2026 được dự báo là cột mốc quan trọng cho sự phổ biến của 5G và chuyển đổi sang 6G trên toàn cầu. Quốc gia nào triển khai 6G sớm sẽ không chỉ cải thiện kết nối mà còn có lợi thế định hình toàn bộ hệ sinh thái công nghệ trong tương lai. Việc trở thành quốc gia tiên phong trong việc triển khai mạng 6G mang lại quyền to lớn trong việc xác định tiêu chuẩn, phát triển ứng dụng và xây dựng các sản phẩm, dịch vụ dựa trên hạ tầng này. Đó là lý do tại sao nhiều quốc gia đang đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu và phát triển 6G, coi đây là chiến lược công nghệ cốt lõi cho thập kỷ tới.

Lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong cuộc đua công nghệ

Ông Thiều Phương Nam, Tổng Giám đốc Qualcomm tại Việt Nam, Lào và Campuchia, nhận định rằng Việt Nam đang ở điểm giao mang tính bước ngoặt của quá trình phát triển công nghệ và công nghiệp. Đánh giá này không chỉ dựa trên những con số tăng trưởng kinh tế mà còn dựa trên thực tế về năng lực triển khai công nghệ của các doanh nghiệp trong nước. Việt Nam sở hữu một trong những đội ngũ kỹ sư đông đảo nhất trong khu vực, được đào tạo chuyên sâu và có khả năng thích nghi nhanh chóng với các công nghệ tiên tiến. Năng lực này đã được kiểm chứng qua nhiều dự án công nghệ quy mô lớn mà các doanh nghiệp Việt đã triển khai thành công.

Hệ sinh thái công nghệ đa dạng tại Việt Nam

Hệ sinh thái công nghệ tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ

Ông ST Liew, Phó Chủ tịch Qualcomm, đã bổ sung thêm rằng khả năng triển khai thực tế là một điểm nổi bật khác của Việt Nam. Theo chia sẻ của ông, Việt Nam không chỉ mạnh về nghiên cứu, phát triển và sáng tạo, mà các doanh nghiệp còn đưa ra những giải pháp mang tính ứng dụng cao. Điều này có nghĩa là các sản phẩm và dịch vụ công nghệ tại Việt Nam không chỉ dừng lại ở mức độ thử nghiệm hoặc concept mà đã được đưa vào vận hành thực tế, giải quyết các vấn đề cụ thể của người dùng và doanh nghiệp. Khả năng này tạo ra lợi thế lớn khi triển khai các công nghệ mới như 6G vì đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về nhu cầu thực tế và khả năng thích ứng với điều kiện địa phương.

Các doanh nghiệp viễn thông trong nước như Viettel và VNPT đang giữ vai trò then chốt trong tiến trình này. Bên cạnh việc vận hành hạ tầng mạng lưới rộng khắp, các đơn vị này còn trực tiếp tham gia phát triển và thử nghiệm công nghệ mới thay vì chỉ nhập khẩu giải pháp từ nước ngoài. Viettel và VNPT đã xây dựng đội ngũ nghiên cứu và phát triển riêng, đầu tư vào các phòng lab và trung tâm thử nghiệm, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai sớm các thế hệ mạng mới như 6G. Sự chủ động này giúp Việt Nam giảm sự phụ thuộc vào công nghệ ngoại nhập và xây dựng năng lực nội tại bền vững.

Hợp tác quốc tế và roadmap thương mại hóa 6G

Qualcomm đang hợp tác cùng Viettel để phát triển và thương mại hóa thiết bị 5G Open RAN trên quy mô toàn cầu. Đây là một thỏa thuận quan trọng không chỉ về mặt thương mại mà còn về chiến lược công nghệ vì Open RAN là xu hướng mới trong lĩnh vực hạ tầng viễn thông, cho phép tích hợp thiết bị từ nhiều nhà cung cấp khác nhau thay vì phụ thuộc vào một hệ thống khép kín từ một nhà cung cấp duy nhất. Sự hợp tác này tạo cơ hội cho Viettel và Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, từ phát triển, sản xuất đến xuất khẩu thiết bị hạ tầng mạng. Hai tập đoàn này dự kiến thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa công nghệ này từ năm 2029.

Nhà máy thử nghiệm thiết bị 6G

Nhà máy thử nghiệm thiết bị 6G

Việc có lộ trình cụ thể cho thương mại hóa 6G cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tầm nhìn dài hạn của các doanh nghiệp Việt Nam. Thông thường, khoảng thời gian từ thử nghiệm đến thương mại hóa một công nghệ viễn thông mới mất từ 3-5 năm, nhưng với việc đã bắt đầu hợp tác từ năm 2026 và dự kiến thương mại hóa năm 2029, Việt Nam đang theo đuổi một lộ trình khá nhanh so với tiêu chuẩn quốc tế. Điều này có thể thực hiện được nhờ nền tảng hạ tầng 5G đã được xây dựng và đội ngũ kỹ thuật có sẵn kinh nghiệm. Sự tham gia của các đối tác quốc tế như Qualcomm cũng giúp rút ngắn thời gian phát triển nhờ chia sẻ kiến thức và công nghệ.

Hợp tác quốc tế không chỉ dừng lại ở thiết bị hạ tầng mà còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác bao gồm AI, trung tâm dữ liệu, ô tô và các thiết bị thông minh. Cách tiếp cận này cho thấy Việt Nam đang dần được định vị là một trung tâm phát triển công nghệ, không chỉ là thị trường tiêu thụ của các tập đoàn đa quốc gia. Các đối tác quốc tế không chỉ mang đến công nghệ mà còn đầu tư vào đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm và tham gia vào hệ sinh thái công nghệ Việt Nam. Sự hợp tác song phương và đa phương này tạo nên động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của 6G và AI-native tại Việt Nam.

Hệ sinh thái AI-native và các sản phẩm "Make in Vietnam"

Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng dự thảo thương mại hóa dữ liệu, Qualcomm đã triển khai các nền tảng suy luận AI (AI inferencing) và hợp tác với các đối tác lớn như Viettel, VNPT, VNG và FPT. Việc Việt Nam xây dựng khuôn khổ pháp lý cho thương mại hóa dữ liệu là một bước đi quan trọng vì dữ liệu là nguyên liệu đầu vào không thể thiếu của các hệ thống AI-native. Khi dữ liệu được xác định quyền sở hữu rõ ràng, có quy định về chia sẻ và sử dụng, các doanh nghiệp sẽ có động lực đầu tư vào phát triển các ứng dụng AI chất lượng cao, từ đó thúc đẩy sự phát triển của cả hệ sinh thái.

Tại Hội nghị MWC 2026, Qualcomm đã giới thiệu nền tảng AI200 dưới dạng rack (rack-scale), thay vì từng máy chủ riêng lẻ. Đây là một bước tiến quan trọng trong kiến trúc trung tâm dữ liệu vì dạng rack cho phép tích hợp nhiều node tính toán vào cùng một hệ thống, tối ưu hóa hiệu suất, giảm tiêu thụ năng lượng và đơn giản hóa quản lý vận hành. Việt Nam được chọn là một trong những thị trường tiên phong thương mại hóa công nghệ này, phục vụ chính phủ điện tử, AI cho doanh nghiệp và các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt. Việc được chọn làm thị trường tiên phong cho thấy sự tin tưởng của đối tác quốc tế đối với năng lực hấp thụ và triển khai công nghệ mới của Việt Nam.

Ông Thiều Phương Nam nhận định Việt Nam có lợi thế trong việc phát triển các thiết bị AI vật lý (physical AI) và sản phẩm AI-native "Make in Vietnam". Các sản phẩm này bao gồm thiết bị đầu cuối băng rộng (CPE), AI Box, máy tính AI và camera AI. Không chỉ dừng lại ở phần mềm hay dịch vụ đám mây, Việt Nam đang hướng tới việc sản xuất phần cứng tích hợp AI, từ đó tạo ra giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng. Qualcomm đã ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) với Viettel tại MWC 2026 nhằm đồng phát triển chiếc điện thoại tích hợp công nghệ AI đầu tiên tại Việt Nam. Đây là một cột mốc quan trọng vì điện thoại thông minh là thiết bị phổ biến nhất, việc tích hợp AI native vào thiết bị này sẽ mang lại trải nghiệm người dùng hoàn toàn mới.

Physical AI và tương lai của tự động hóa tại Việt Nam

Trong lĩnh vực robot, Qualcomm đang hợp tác với VinMotion, Viettel, VinRobotics và VinDynamics để phát triển robot, qua đó củng cố vị thế của Việt Nam như một trung tâm phát triển physical AI mới nổi. Physical AI là khái niệm chỉ các hệ thống AI tương tác trực tiếp với thế giới vật lý, bao gồm robot, xe tự lái, máy bay không người lái và các thiết bị tự động hóa trong nhà máy. Sự phát triển của physical AI đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa phần mềm AI, phần cứng cảm biến và hệ thống điều khiển cơ khí chính xác, đây là một lĩnh vực phức tạp nhưng có giá trị ứng dụng rất lớn.

Robot AI trong nhà máy sản xuất

Robot AI trong nhà máy sản xuất

Hợp tác với VinMotion, Viettel, VinRobotics và VinDynamics cho thấy sự quan tâm của các tập đoàn công nghệ lớn đối với tiềm năng phát triển robot tại Việt Nam. Các doanh nghiệp này có thế mạnh riêng biệt từ phần mềm AI, mạng lưới viễn thông, robot công nghiệp đến động lực học và điều khiển tự động. Khi kết hợp lại, họ có khả năng xây dựng các giải pháp robot toàn diện từ nghiên cứu, phát triển đến sản xuất và ứng dụng thực tế. Việc Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị của physical AI không chỉ giúp phát triển nội lực quốc gia mà còn tạo cơ hội xuất khẩu các sản phẩm robot và giải pháp tự động hóa sang các thị trường quốc tế.

Tương lai của physical AI tại Việt Nam có thể áp dụng vào nhiều lĩnh vực như sản xuất công nghiệp, logistics, nông nghiệp thông minh, y tế và dịch vụ công. Robot có thể giúp giải quyết bài toán thiếu hụt lao động trong các ngành sản xuất, tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Trong nông nghiệp, robot tự động có thể thực hiện các công việc như trồng, chăm sóc, thu hoạch với độ chính xác cao hơn con người. Trong y tế, robot hỗ trợ phẫu thuật và chăm sóc bệnh nhân có thể nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và giảm tải cho nhân viên y tế. Các ứng dụng này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn giải quyết các bài toán xã hội, từ đó tạo ra động lực phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Mạng 6G khác gì so với 5G?

Mạng 6G được thiết kế như một nền tảng AI-native với khả năng xử lý dữ liệu thông minh ngay tại mạng, độ trễ tối thiểu và hợp nhất kết nối, cảm biến diện rộng, tính toán hiệu năng cao.

Khi nào Việt Nam sẽ thương mại hóa mạng 6G?

Viettel và Qualcomm dự kiến thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa công nghệ này từ năm 2029.

Những doanh nghiệp Việt Nam nào tham gia liên minh 6G toàn cầu?

FPT, Viettel và VNG là ba đại diện Việt Nam tham gia Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu thành lập tại MWC Barcelona 2026.

AI-native là gì và tại sao cần mạng 6G?

AI-native là thiết kế tích hợp trí tuệ nhân tạo vào vận hành cốt lõi của thiết bị, cần mạng 6G để xử lý lượng dữ liệu khổng lồ với độ trễ tối thiểu.

Việt Nam có lợi thế gì trong cuộc đua 6G?

Việt Nam có đội ngũ kỹ sư hùng hậu, khả năng triển khai thực tế mạnh mẽ, và các doanh nghiệp viễn thông như Viettel, VNPT trực tiếp tham gia phát triển công nghệ thay vì chỉ nhập khẩu.